Avrupa'ya Satıyorsanız AB Yapay Zekâ Yasası Sizi de Bağlıyor

AB Yapay Zekâ Yasası'nın Madde 50 şeffaflık yükümlülükleri 2 Ağustos 2026'da yürürlüğe giriyor. Kural, şirketin nerede kurulu olduğuna değil, içeriğin kime ulaştığına bakıyor: Avrupa Birliği'ndeki kullanıcılara ulaşan yapay zekâ üretimi içerik yayınlayan Türk markaları da kapsama giriyor. Yaptırım 15 milyon euroya veya küresel cironun %3'üne kadar çıkabiliyor. Ancak yükümlülüğün tamamı marka üzerinde değil; bir kısmı yapay zekâ aracını üreten şirkete ait.

Avrupa’ya satan çoğu Türk markası bu düzenlemeyi “bizi ilgilendirmez” diye geçti. İlgilendiriyor. Ama sanıldığı kadar geniş bir kapsamı da yok. İkisini birbirinden ayırmak, 2 Ağustos’tan sonra hem gereksiz iş yapmamak hem de gerçek riski atlamamak için gerekiyor.

Türkiye’deki bir satıcıyı neden bağlıyor?

Yasa yer değil, erişim üzerinden işliyor. Metnin dayandığı ilke şu: Avrupa Birliği’ndeki kullanıcılara ulaşan yapay zekâ çıktısı, o çıktıyı üreten veya yayınlayan kim olursa olsun kapsama giriyor.

Yani Trendyol’da satan bir marka için doğrudan bir bağlayıcılık yok. Ama aynı marka Amazon Almanya’da mağaza açtığında, kendi sitesinden Avrupa’ya kargo gönderdiğinde veya Avrupa’daki kullanıcıları hedefleyen reklam yayınladığında kapsama girer.

Şirketin Türkiye’de kurulu olması muafiyet sağlamıyor. Bu, GDPR’da alıştığımız mantığın aynısı.

Madde 50 tam olarak ne istiyor?

Burada çoğu içeriğin karıştırdığı bir ayrım var ve pratikte en önemli kısım bu.

Yapay zekâ aracını üreten şirketin sorumluluğu: Sentetik içerik üreten sistemlerin çıktılarını makine tarafından okunabilir biçimde işaretlemesi gerekiyor. Yani görselin içine, dosyanın metadata’sına veya benzeri bir katmana “bu yapay zekâ üretimi” bilgisi gömülmeli. Bu yükümlülük Adobe, OpenAI, Midjourney gibi araç sağlayıcılarına ait. Siz kullanıcı olarak bunu yapmıyorsunuz.

İçeriği yayınlayan markanın sorumluluğu: Deepfake niteliğindeki içerikte, bunun yapay zekâ ile üretildiğini veya değiştirildiğini açıklamak. Burada kastedilen, gerçek bir kişiye, nesneye veya olaya benzeyen ve izleyende “gerçek” izlenimi bırakan içerik.

İkisi karıştırıldığında ortaya “her yapay zekâ görselini etiketleyin” gibi yanlış bir sonuç çıkıyor. Yasa bunu istemiyor.

Aracı üreten (sağlayıcı)

• Makine tarafından okunabilir işaretleme
• Çıktıya gömülü sinyal
• Örn. görsel/video üretim araçları

İçeriği yayınlayan (marka)

• Görünür beyan
• Deepfake niteliğindeki içerikte açıklama
• Tüketicinin gördüğü yerde

İkisi ayrı yükümlülük — biri diğerini ortadan kaldırmaz.

Ürün görselinde bu pratikte ne demek?

Somutlaştıralım.

Beyan gerektirmesi muhtemel olan: Yapay zekâ ile üretilmiş, gerçek bir insan sanılabilecek manken kullanan görseller. Var olmayan bir kişiyi ürünü kullanıyor gibi gösteren sahneler. Gerçek bir kişinin görüntüsünün yapay zekâ ile değiştirilmesi.

Beyan kapsamına girmesi beklenmeyen: Gerçek çekilmiş ürün fotoğrafının arka planının değiştirilmesi. Işık, renk, kontrast düzeltmeleri. Ürünün gerçeğine sadık kaldığı, insan figürü içermeyen sahne kurulumları.

Ayrım şurada: yasa görselin nasıl üretildiğini değil, izleyicide gerçeklik izlenimi bırakıp bırakmadığını denetliyor. Beyaz fonda duran bir ürün fotoğrafının arka planına stüdyo ortamı eklemek, kimseyi “bu gerçek bir insan” diye yanıltmıyor.

Yine de bir uyarı: bu ayrım metnin lafzından çıkarılan bir yorum. Sınırda kalan durumlarda, özellikle insan figürü içeren görsellerde, uzman görüşü almak yerinde olur.

Ceza ne kadar, sorumluluk kimde?

Madde 50 ihlallerinde idari para cezası 15 milyon euroya veya bir önceki mali yıla ait dünya genelindeki toplam cirosunun %3’üne kadar çıkabiliyor. İkisinden hangisi yüksekse o uygulanıyor.

Sorumluluk zincirinde önemli bir nokta var: yapay zekâ aracının teknik işaretlemeyi yapmamış olması, içeriği yayınlayan markayı kendi beyan yükümlülüğünden kurtarmıyor. Bunlar birbirinden bağımsız iki yükümlülük.

Geriye dönük bir yükümlülük var mı?

Hayır. Avrupa Komisyonu’nun Temmuz 2026’da yayımladığı nihai kılavuza göre, 2 Ağustos 2026’dan önce üretilmiş içeriğin geriye dönük etiketlenmesi gerekmiyor. Arşivinizdeki görselleri toplu olarak elden geçirmek zorunda değilsiniz.

Bir belirsizlik notu: Madde 50’nin bazı fıkraları için ek geçiş süresi tanınması, hazırlanan mevzuat paketinde gündemde. Bu henüz kesinleşmedi. Planlamayı 2 Ağustos üzerinden yapmak, sonradan gelen bir esnemeyi beklemekten güvenli.

2 Ağustos’a kadar ne yapmalı?

Dört adım yeterli.

Avrupa’ya giden içeriklerinizde yapay zekâ ile üretilmiş insan figürü var mı, geçirin. Varsa beyan metnini hazırlayın; kullanım koşullarının dibinde değil, tüketicinin gördüğü yerde olsun. Kullandığınız araçların çıktıya işaretleme gömüp gömmediğini öğrenin. Ve hangi görselin nasıl üretildiğini kayıt altına alın; bu kayıt hem bu düzenlemede hem başka pazarlarda işinize yarar.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye’de kurulu bir şirketim, AB AI Act beni bağlar mı?

İçeriğiniz Avrupa Birliği’ndeki kullanıcılara ulaşıyorsa evet. Kural şirketin kurulu olduğu yere değil, çıktının kime ulaştığına bakıyor. Yalnızca Türkiye içinde satış yapıyorsanız doğrudan bir yükümlülük doğmuyor.

Ürün fotoğrafımın arka planını yapay zekâ ile değiştirdim. Beyan etmem gerekir mi?

Metnin hedeflediği şey, izleyicide gerçeklik izlenimi bırakan içerik. Gerçek çekilmiş bir ürünün arka planını değiştirmek genellikle bu tanıma girmiyor. Ancak görselde yapay zekâ ile üretilmiş ve gerçek sanılabilecek bir insan figürü varsa durum değişir.

Etiketlemeyi ben mi yapacağım, kullandığım araç mı?

İkisi ayrı yükümlülük. Aracın çıktıya makine tarafından okunabilir bir işaret gömmesi sağlayıcının sorumluluğu. İçeriği yayınlarken gerekli açıklamayı yapmak ise sizin sorumluluğunuz. Aracın işaretleme yapmaması sizi kendi yükümlülüğünüzden kurtarmıyor.

2 Ağustos’tan önce ürettiğim görselleri düzeltmem gerekir mi?

Hayır. Avrupa Komisyonu’nun kılavuzuna göre bu tarihten önce üretilmiş içerik için geriye dönük bir etiketleme yükümlülüğü bulunmuyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir. Somut durumunuz için uzman görüşü alınız.

Avrupa’ya giden görselleri baştan doğru üretelim.

Gerçek çekimden başlayan, kaynağı kayıtlı, hangi pazara giderse gitsin savunulabilir bir üretim düzeni. E-ticaret görsel üretim hizmetimize göz atın.

Diğer pazarlardaki takvim için: Yapay Zekâ Uyum Takvimi — 2025’ten 2028’e 11 düzenleme

Türkiye’deki karşılığı için: Yapay Zekâ ile Üretilen Reklamlarda Şeffaflık Zorunluluğu

Diğer pazarlarla birlikte nasıl yönetilir: Görsel Köken Dosyası

Kaynaklar

1. Avrupa Komisyonu — Transparency obligations under Article 50 of the AI Act (FAQ) — digital-strategy.ec.europa.eu
2. EUR-Lex — Regulation (EU) 2024/1689 (Yapay Zekâ Yasası tam metni) — eur-lex.europa.eu
3. Avrupa Komisyonu — AI Act düzenleyici çerçeve — digital-strategy.ec.europa.eu