Yapay Zekâ ile Üretilen Reklamlarda Şeffaflık Zorunluluğu

1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle, reklamlarda insandan ayırt edilemeyen yapay zekâ karakterleri kullanıldığında bu durumun açıkça belirtilmesi zorunlu. Gerçek bir kişinin yapay zekâ kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde ürünü tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar ise yasak. Değişiklik hedefli reklamı, influencer paylaşımlarını, indirim duyurularını ve tüketici yorumlarını da kapsıyor.

Yapay zekâ, görsel ve video üretimini hızlandırdı. Ancak 2026 yazıyla birlikte bu üretimin bir de hukuki çerçevesi oluştu. Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı değişiklikler 1 Temmuz 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdi. Bu, yapay zekâ ile içerik üreten her marka için “nasıl ürettiğim beni ilgilendirir” döneminin bittiği anlamına geliyor.

Yapay zekâ ile üretilen reklamda ne değişiyor?

İki net kural geldi. Birincisi, Yönetmeliğin 18 inci maddesine eklenen sekizinci fıkra:

“Reklamlarda, tüketicilerin bir mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zekâ veya başka bir yazılımın kullanılması yahut yapay zekâ teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde bu husus açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilir.”

Hüküm iki kolludur ve genellikle yalnız ikinci kolu aktarılır. İkinci kol tanıdık olan: insandan ayırt edilemeyecek nitelikte dijital karakterlere yer veriliyorsa beyan zorunlu. Yani yapay zekâ ile ürettiğiniz “model” gerçek bir insan sanılıyorsa, tüketiciye bunun gerçek olmadığını söylemek zorundasınız.

Birinci kol ise teknolojiden bağımsız yazılmış: “yapay zekâ veya başka bir yazılımın kullanılması” diyor, yani hüküm yapay zekâya özgü değil. Buna karşılık eşiği yüksek — yazılımın, tüketicinin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkilemesi gerekiyor. Rutin bir renk düzeltmesi, arka plan temizliği ya da kırpma bu eşiğe ulaşmaz; bu kolu tetikleyen, yazılımın satın alma kararını kaydıracak ölçüde devreye girmesidir.

İkincisi daha keskin: gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği ya da tavsiyede bulunduğu izlenimini veren reklamlar yasaklandı. Kayıt önemli — yasak, dijital kopyanın kendisine değil, gerçeğe aykırı izlenime bağlanıyor. Bu, deepfake tarzı tanıklık reklamlarının kapısını kapatıyor.

Serbest

• Gerçek ürün fotoğrafı
• Yapay zekâ ile arka plan / sahne

Beyan gerekmez

Beyan gerekli

• İnsandan ayırt edilemeyen yapay zekâ karakteri
• Açık ve görünür bilgilendirme

Belirtilmezse aykırı

Yasak

• Gerçek kişinin yapay zekâ kopyası
• Ürünü deneyimlemiş / tavsiye etmiş izlenimi

Beyanla dahi kullanılamaz

Bu kural sadece büyük markaları mı bağlıyor?

Hayır. Yönetmelik reklam verenleri kapsıyor; bütçe büyüklüğüne göre ayrım yapmıyor. Pazaryerinde satış yapan bir KOBİ de, kendi sitesinden satan bir marka da aynı çerçeveye tabi. Fark şurada: pazaryerinde satıyorsanız platform bazı kuralları sizin adınıza takip eder, ancak kendi sitenizde ve kendi sosyal medya hesabınızda sorumluluk doğrudan sizde.

Kuralın kâğıt üstünde kalmadığını uygulama verisi gösteriyor. Ticaret Bakanlığı’nın 19 Ağustos 2026 tarihli duyurusuna göre Reklam Kurulu, 13 Ağustos 2026’daki 372. toplantısında 105 dosyayı görüştü; 87’sinde aykırılık tespit edip toplam 32.683.631 lira idari para cezası uyguladı. Aynı duyuruda yılın bilançosu da var: 2026’da duyuru tarihine kadar yaklaşık 26.000 başvuru incelendi ve aldatıcı reklam ile haksız ticari uygulamalar için toplam 218 milyon 478 bin lira ceza kesildi. Bu dosyaların yapay zekâ ile üretilmiş içerikle ilgili olduğu ayrıca belirtilmiyor; ancak beyan yükümlülüğünü denetleyen yönetmelik de, o yönetmeliği uygulayan kurul da aynı.

Influencer paylaşımlarında ne değişti?

Sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarında “Reklam” veya “Tanıtım” ibaresinin ilk bakışta görünür olması zorunlu hale geldi. Yani etiketin açıklama metninin sonuna gizlenmesi, “devamını gör” arkasında kalması veya hashtag yığınının içinde kaybolması artık uygun sayılmıyor.

Ticaret Bakanlığının 16 Ekim 2026 duyurusuna göre Reklam Kurulu, 23/A maddesi kapsamında resen incelediği 32 sosyal medya hesabındaki paylaşımlarda “Reklam” veya “Tanıtım” ifadesi yükümlülüğünün ve yönetmelikteki diğer şartların yerine getirilmediğini tespit ederek bu reklamlar hakkında durdurma cezası verdi; aynı duyuru Kurulun 8 Ekim 2026’daki 374 sayılı toplantısının sonuçlarını içeriyor, yapay zekâ beyanına özel bir yaptırıma ise yer vermiyor.

Platform tarafındaki yaptırım ise ters yöne gitti: TikTok’un 24 Eylül 2026’da yürürlüğe giren topluluk kurallarında, beyan edilmemiş ticari içeriğin öneri akışına (For You) hiç alınmaması hükmü kaldırıldı — yerine görünürlüğün azaltılması ya da beyan ayarının platform tarafından açılması geldi. Tekrarlayan ihlalde paylaşım kısıtlaması ve hesap kapatma duruyor; yapay zekâ üretimi içeriğin etiketlenmesi kuralı ise aynı metinle değişmeden kaldı. Yani mevzuatın beyan yükümlülüğü, platformun cezasından bağımsız olarak baki.

UGC formatında içerikte durum ne: UGC Nedir? →

İndirim ve yorumlarda hangi kurallar geldi?

İndirimli satışlarda, kampanya öncesi son 10 günün en düşük fiyatı referans alınıyor. Bu, “önce yükselt sonra indirim yaz” uygulamasını doğrudan hedefliyor. Tüketici değerlendirmelerinde ise yorumun gerçek bir alışverişe dayandığının doğrulanması gerekiyor; satıcıların şikâyetlere cevap süresi de 72 saatten 48 saate indirildi.

Hedefli reklamda hangi şeffaflık kuralı geldi?

Şeffaflık yükümlülüğü yalnız reklamın nasıl üretildiğini değil, kime neden gösterildiğini de kapsıyor. Yönetmeliğe eklenen 25/A maddesi hedefli reklamcılığı tanımlıyor: satıcı ve sağlayıcıların ya da onlar adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcıların; tüketicilerin çevrimiçi davranışlarını, geçmiş tercih kayıtlarını, konum bilgilerini, demografik verilerini veya benzeri kişisel verilerini analiz ederek belirli kişi ya da gruplara özel reklam sunması (Md. 25/A/1).

Bu tür reklam yasak değil, şarta bağlı: reklamın hangi kriterlerle ilgili tüketiciye gösterildiği ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceği bilgisi tüketiciye doğrudan ve kolay erişilebilir biçimde sunulmalı (Md. 25/A/2). Madde bu bilginin hangi ekranda ya da kim tarafından sunulacağını ayrıca düzenlemiyor. Maddedeki tek yasak çocuklara ilişkin: tüketicinin çocuk olduğu biliniyorsa ya da makul olarak bilinmesi bekleniyorsa, kişisel verilere dayalı profillemeyle hedefli reklam yapılamıyor (Md. 25/A/3). Hüküm, değişikliğin geri kalanı gibi 1 Ağustos 2026’dan beri yürürlükte.

Genç kitleye satan markalar için kampanya kurulumu: 18 yaş altına reklamda markalar ne yapmalı →

Şeffaflık markayı zayıflatır mı?

Buradaki asıl mesele hukuki değil, ticari. Sahadan bir örnek: bir emlak danışmanı çekimi tanıdığı bir gence yaptırdı; ışık ve açı bilgisi olmayan çekim tutmadı. “Yapay zekâ düzeltir” denildi, düzeltmedi. Sonunda 12.000 TL verilip iş yeniden çekildi — aynı iş, ikinci kez ödendi.

Sebep basit ve teknik: yanlış renk sıcaklığında çekilen bir karede doğru renk verisi hiç kaydedilmemiştir. Yapay zekâ onu düzeltmez, tahmin eder. Tahmin de ekranda güzel görünür, kutu açıldığında görünmez.

Aynı örüntü e-ticarette de var: ürünü yapay zekâ ile ürettiren bir marka hız kazandı, ancak “gerçekteki gibi değil” yorumları ve iadeler arttı. Ürünü gerçekten çekip arka planı yapay zekâya bıraktıklarında iade oranı düştü.

Yani şeffaflık zorunluluğu, aslında iyi çalışan markaların zaten yaptığı şeyi kurala bağlıyor: ürünü olduğu gibi göstermek, yapay zekâyı ürünü değiştirmek için değil, sahneyi zenginleştirmek için kullanmak.

Uyum için ne yapmalı?

Dört pratik adım: mevcut reklam görsellerinizde insandan ayırt edilemeyen yapay zekâ karakteri var mı gözden geçirin; influencer iş birliklerinizde etiketin gerçekten ilk bakışta görünür olduğunu kontrol edin; indirim iletişiminizi son 10 gün kuralına göre yeniden kurgulayın; hedefli reklam kullanıyorsanız reklamın hangi kriterlerle gösterildiği bilgisinin tüketiciye kolayca ulaştığını ve çocuk olduğu bilinen ya da makul olarak bilinmesi beklenen kullanıcıların profillemeyle hedeflenmediğini kontrol edin.

İlk adım göründüğünden zor olabilir: ajansınızdan ya da bir stok kaynağından gelen karede yapay zekâ kullanılıp kullanılmadığı çoğu zaman gözle anlaşılmıyor. Dosyanın içindeki köken verisine bakmak gerekiyor — yapay zekâ görselinin nasıl anlaşıldığını ayrı bir yazıda adım adım anlattık.

Aynı soru reklamın sesi için de geçerli ama cevabı farklı: yönetmelik müzikten hiç söz etmiyor, buna karşılık gerçek bir kişinin dijital kopyasını yasaklayan hüküm klonlanmış sesi kapsıyor. Ayrımı reklamda yapay zekâ müziği yazısında açtık.

Sık Sorulan Sorular

Yapay zekâ ile ürün görseli üretmek yasaklandı mı?

Hayır. Yasaklanan şey üretim yöntemi değil, tüketicide yanlış izlenim bırakılması. Ürünü gerçeğine sadık gösteren yapay zekâ destekli görseller kullanılabilir; zorunluluk, insandan ayırt edilemeyen dijital karakterler kullanıldığında ya da yazılım tüketicinin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkileyecek ölçüde devreye girdiğinde bunun belirtilmesidir.

Ürün fotoğrafımın arka planını yapay zekâ ile değiştirirsem belirtmem gerekir mi?

Md. 18/8 iki kolludur; arka plan değişikliği insandan ayırt edilemeyen dijital karakterler koluna girmez. Diğer kol teknolojiden bağımsız yazılmıştır ama eşiği yüksektir: yazılımın tüketicinin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkilemesi gerekir, rutin bir arka plan temizliği bu eşiğe ulaşmaz. Ürünün kendisi gerçek çekimse ve sahne değişikliği ürünü yanıltıcı biçimde farklı göstermiyorsa beyan söz konusu olmaz. Ancak ürünün rengini, dokusunu veya boyutunu değiştiren müdahaleler ayrı bir yanıltıcılık riski taşır.

Yönetmelik ne zaman yürürlüğe girdi?

Değişiklikler 1 Temmuz 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdi.

Hedefli reklam yapmak serbest mi?

Şarta bağlı. Ticari Reklam Yönetmeliğinin 25/A maddesine göre hedefli reklam, reklamın hangi kriterlerle gösterildiği ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceği bilgisi tüketiciye doğrudan ve kolay erişilebilir biçimde sunulursa yapılabiliyor (Md. 25/A/2). Tüketicinin çocuk olduğu biliniyorsa ya da makul olarak bilinmesi bekleniyorsa kişisel verilere dayalı profillemeyle hedefli reklam hiç yapılamıyor (Md. 25/A/3).

Pazaryerinde satıyorsam sorumluluk kimde?

Pazaryeri bazı kuralları platform düzeyinde takip eder, ancak reklam içeriğinin kendisinden reklam veren sorumludur. Kendi web siteniz ve sosyal medya hesaplarınız için sorumluluk tamamen size aittir.

Yapay zekâyı doğru yerde kullanalım.

Ürünü gerçeğine sadık gösteren, mevzuata uygun görsel ve video üretimi — gerçek çekim ile yapay zekânın doğru yerde birleştiği bir sistemle. E-ticaret görsel üretim hizmetimize göz atın.

Aynı konuda diğer ülkelerdeki yürürlük tarihlerini merak ediyorsanız: Yapay Zekâ Uyum Takvimi — 2025’ten 2028’e 11 düzenleme

Avrupa’ya da satıyorsanız: AB AI Act Madde 50

Reklam görselinin performans tarafı: Reklam Bütçesi Kötü Görseli Kurtarmaz

Diğer güncel mevzuat konuları →

Kaynaklar

1. T.C. Ticaret Bakanlığı — Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik — ticaret.gov.tr
2. Resmî Gazete — Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (1 Temmuz 2026, sayı 33297; Madde 6 → 18/8, Madde 9 → 25/A, Madde 11 → 27/12; yürürlük Madde 15, 1 Ağustos 2026) — resmigazete.gov.tr
3. T.C. Ticaret Bakanlığı — Reklam Kurulu 372. toplantısı ve 2026 bilançosu (19 Ağustos 2026) — ticaret.gov.tr
4. T.C. Ticaret Bakanlığı — Ticari Reklamlar ve Reklam Kurulu — ticaret.gov.tr
5. TikTok Topluluk Kuralları — Regulated Goods, Services, and Commercial Activities (25 Ağustos 2026'da yayımlandı, 24 Eylül 2026'da yürürlüğe girdi; önceki sürüm 13 Eylül 2025) — tiktok.com
6. TikTok Topluluk Kuralları — Integrity and Authenticity, "Edited Media and AI-Generated Content (AIGC)" (25 Ağustos 2026'da yayımlandı, 24 Eylül 2026'da yürürlüğe girdi; etiketleme paragrafı önceki sürümle — 13 Eylül 2025 — aynı) — tiktok.com
7. T.C. Ticaret Bakanlığı — Reklam Kurulu 374. toplantısı ve 23/A denetimi: 32 sosyal medya hesabındaki reklamlara durdurma cezası (16 Ekim 2026) — ticaret.gov.tr