Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği (SHY-OLAY) — 18 Mart 2027

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün hazırladığı Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği (SHY-OLAY), 18 Eylül 2026 tarihli ve 33374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Yönetmelik, emniyet olaylarının raporlanması, toplanması, depolanması, korunması, analizi, incelenmesi ve bilgi alışverişine ilişkin usul ve esasları belirliyor (Md. 1) ve yayımı tarihinden altı ay sonra, 18 Mart 2027’de yürürlüğe giriyor (Md. 28). Yürürlükle birlikte 2014 tarihli SHY 65-02 yürürlükten kalkıyor (Md. 27).

İHA’lar ayrı bir bölümden değil, tanımların içinden giriyor

Yönetmelikte insansız hava araçlarına ayrılmış bir bölüm yok; İHA’lar kaza ve ciddi olay tanımlarının içinden kapsama giriyor. Her iki tanım da insanlı ve insansız araç için ayrı bir zaman penceresi kuruyor: insanlı hava aracında pencere, bir kişinin uçuş amacıyla araca bindiği an ile tüm bu kişilerin araçtan indiği an arasıdır; insansız hava aracında ise aracın uçuş gerçekleştirmek amacıyla harekete hazır olduğu an ile uçuşun sonunda tamamen durduğu ve birincil tahrik sisteminin kapatıldığı an arasıdır (Md. 4/e, Md. 4/s).

Kapsam maddesi yönetmeliği kişi üzerinden kuruyor: sivil havacılık faaliyetleri sırasında gerçekleşen emniyet olaylarıyla ilgili olan gerçek ve tüzel kişiler (Md. 2).

Yükümlü kim: hizmet sağlayıcı

Raporlama zorunluluğu tek tek kişilerde değil hizmet sağlayıcıda: havacılık emniyeti için risk teşkil edebilecek olayların hizmet sağlayıcı tarafından Genel Müdürlüğe raporlanması zorunlu (Md. 5/1). Hizmet sağlayıcı, yönetmelikte “Genel Müdürlük denetimi ve gözetimi altında bulunan kurum, kuruluş veya işletme” olarak tanımlanıyor (Md. 4/ö).

Personel tarafında ayrı bir liste var (Md. 7/1); başlıcaları kaptan pilot — raporlayamadığı durumda bir sonraki ekip üyesi —, hava trafik kontrolörü, hava aracına yer hizmeti veren kişi, havaalanı emniyet yönetimiyle bağlantılı görev ifa eden kişi, uçuşa elverişlilik veya bakım çıkış sertifikasını imzalayan kişi ve hava aracı parçalarının tasarım, üretim, bakım ya da modifikasyon işinde çalışan kişi. Bu kişiler olayı öncelikli olarak bağlı oldukları hizmet sağlayıcıya raporlar; hizmet sağlayıcıya raporlanamadığı durumlarda doğrudan Genel Müdürlüğe (Md. 7/2).

Raporlanması zorunlu olayların listesi yönetmeliğin içinde değil: listeyi Genel Müdürlük belirliyor (Md. 5/1). Genel Müdürlük ayrıca uygulamayı düzenlemeye ve alt düzenleyici işlem yapmaya yetkili (Md. 26). Ticari drone çekimi yapan bir işletmenin bu tanımların neresine düştüğü, yürürlük tarihine kadar yayımlanacak bu alt düzenlemelerle netleşecek — bu kayıttan tek bir operatör için doğrudan yükümlülük çıkarılamaz.

Süre: 72 saat

Hem personel hem hizmet sağlayıcı için süre aynı: mücbir sebepler dışında, olaydan haberdar olunduktan sonra 72 saat (Md. 8). Sonrasında hizmet sağlayıcının kendi takvimi işliyor: raporlamadan itibaren 14 gün içinde risk değerlendirmesi, 30 gün içinde ön sonuç raporu, 90 gün içinde sonuç raporu; süre yetmezse Genel Müdürlükten toplamda 90 günü aşmamak üzere ek süre isteniyor (Md. 11).

Kanal tarafında yönetmelik bir portal adı vermiyor. Genel Müdürlük ADREP taksonomisiyle uyumlu bir zorunlu olay raporlama sistemi kuruyor; hizmet sağlayıcı da kendi sistemini kurmakla yükümlü (Md. 6) ve bunu yürürlükten itibaren on sekiz ay içinde tamamlaması gerekiyor (Geçici Md. 1).

Kaza ve ciddi olaylar bu yönetmeliğe göre raporlanmıyor: onlar 8/11/2022 tarihli ve 32007 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan HKY-13 hükümlerine tabi (Md. 5/7). Zorunlu kapsamda olmayan olaylar ve zorunlu raporlamakla yükümlü olmayan kişiler için ayrıca gönüllü raporlama sistemi kuruluyor; sistem, uygun durumlarda anonim raporlamaya imkân verecek biçimde tasarlanıyor (Md. 10).

Raporlayan korunuyor

Raporlama sistemlerinden toplanan veriler bireysel suç veya sorumluluk yüklemek amacıyla kullanılamıyor; yalnız havacılık emniyetinin sürdürülmesi ve geliştirilmesi amacıyla kullanılıyor (Md. 18/1). Raporlayanın ve raporda adı geçenlerin gizliliği sağlanıyor (Md. 18/3); kişisel veriler 6698 sayılı KVKK ve ilgili mevzuat kapsamında işleniyor (Md. 18/4-5). Raporlayan kişi, hizmet sağlayıcı tarafından raporlama kaynaklı hiçbir olumsuz muameleye maruz bırakılamıyor (Md. 19/1) ve kasıt bulunmayan eylemler için idari yaptırım uygulanmıyor (Md. 20/1). Koruma; ilgili mevzuata aykırılığı bilerek ve isteyerek gerçekleştirilen fiiller ile mesleki sorumluluğun ağır biçimde yerine getirilmediği hâllerde geçerli değil (Md. 20/2).

Aykırılık hâlinde

Yönetmelik hükümlerine aykırı iş veya işlem gerçekleştiren hizmet sağlayıcıya, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 143 üncü maddesi ile SHY-İPC hükümlerine göre işlem yapılıyor (Md. 24/2). Yönetmelik bir ceza tutarı yazmıyor; miktarlar SHY-İPC’de. Yönetmelik, (AB) 376/2014 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü dikkate alınarak hazırlandı (Md. 25).

Uçuş ve lisans rejiminin kendisi ayrı bir düzenlemede: bkz. Yeni İHA Talimatı (SHT-İHA).