Yeni İHA Talimatı (SHT-İHA) Yürürlüğe Girdi (30 Temmuz 2026)

SHGM tarafından yeniden hazırlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı (SHT-İHA) 30 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi ve 22/2/2016 tarihli önceki Talimat ile eklerini yürürlükten kaldırdı (Md. 30).

Temel değişiklik: yetki ağırlığa değil lisansa bağlı

Operasyon yetkisi artık aracın kütle sınıfından (M0-M3) bağımsız olarak pilotun lisans seviyesine ve uçulan bölgenin durumuna göre belirleniyor (Md. 6, Md. 8/4).

• P0 (amatör): Ticari amaç taşımayan, gündüz ve görsel görüş hattında (VLOS) uçuşlar. Azami 120 m yükseklik, 3.000 m yatay uzaklık. Asgari yaş 10 (Md. 15/2-a, Md. 17/1).
• P1 (ticari): Ticari operasyonlar. VLOS, azami 120 m / 3.000 m. Uygun donanımla gece operasyonu yapılabilir; Genel Müdürlük gerektiğinde İHA gözlemcisi isteyebilir. Asgari yaş 18 (Md. 15/2-b, Md. 17/2).
• P2: Görüş hattı dışı (BVLOS), otonom operasyonlar, kalabalık üstü uçuş, kargo/yolcu/tehlikeli madde taşımacılığı. 120 m üzeri uçuşlar ilgili kurumlarla koordinasyonla. Asgari 3. sınıf sağlık sertifikası zorunlu (Md. 15/2-c, Md. 15/6).

P0 ve P1’de sağlık raporu istenmiyor; göreve elverişlilik öz-beyanı KDM-ERP üzerinden veriliyor (Md. 15/6). Uçuş icrası için diploma lisansı tek başına yeterli değil, ayrıca operasyonel lisans alınması zorunlu (Md. 15/4).

Uçuş-başına risk analizi kaldırıldı

Ayrı bir uçuş-başına risk değerlendirme metodolojisi uygulanmıyor; risk, pilot lisansı seviyesine gömülü (Md. 9/1). Değerlendirme; lisans seviyesi, talep edilen uçuş zarfı, bölge durumu ve aracın teknik yeterliliği esasına göre yapılıyor.

Bölge rejimi: yeşil, kırmızı, turuncu

Türk hava sahası İHA operasyonları bakımından İHATTYS haritasında yayımlanan üç bölge ve bunların dışında kalan sahalardan oluşuyor (Md. 12):

• Yeşil bölge: Belirlenen irtifa ve şartlar altında operasyonel izne gerek yok.
• Kırmızı bölge: Yetkili kurumlarca kapatılan sahalar; uçuş, sahayı kapatan kurumun uygunluğu ve Genel Müdürlük izniyle mümkün.
• Turuncu bölge: Bir başvuru sahibi lehine izin veya hacim tahsisi bulunan, izin süresince haritada dinamik yayımlanan sahalar.

Yeşil bölgeler dışında kalan tüm sahalar kısıtlanmış bölge sayılıyor (Md. 12/1). Kısıtlama gerekçeleri arasında emniyet ve güvenliğin yanında mahremiyet de yer alıyor (Md. 4/p). Talimat, dayanakları arasında 6698 sayılı KVKK’ya açıkça atıf yapıyor (Md. 3/1-ç).

Tahsisli hacim ücretli

Başvuru sahibinin seçtiği hava sahası hacmi belirli süre için tahsis edilebiliyor. Ücretlendirme, metreküp cinsinden hacim ile tahsis süresinin (gün) çarpımına dayalı birim üzerinden, Bakan Onayı ile belirlenen hizmet tarifesindeki metreküp-gün bedeli esas alınarak yapılıyor. Ödeme tamamlanmadan tahsis edilen hacimde operasyona başlanamıyor (Md. 13).

Cihaz tarafı: kayıt, geofence, uzaktan tanımlama

• Basit İHA hariç, operasyon yapan tüm kullanıcıların İHATTYS üzerinden kaydı zorunlu (Md. 11/1).
• Coğrafi sınırlama (geofence) işlevi, kullanıcı kaydı İHATTYS üzerinden doğrulanmadıkça aracı yatayda 10 m yarıçap ve dikeyde 20 m’lik varsayılan zarfın dışına çıkaramayacak biçimde tasarlanıyor; kayıt doğrulanınca zarf lisans seviyesine göre genişliyor (Md. 23/2).
• Kayıt yükümlülüğüne tabi araçlarda uzaktan tanımlama sistemi (Remote ID) zorunlu (Md. 23/7).
• Basit İHA hariç tüm araçların uçuş kontrol ve kontrol istasyonu yazılımları için yazılım sertifikasyonu zorunlu; sertifikasyonu olmayan araçlar Türk hava sahasında işletilemiyor (Md. 23/4).
• İthalatta ithal uygunluk yazısı, uyum yazılım modülünün gömülü olduğunun ve yazılım sertifikasyonunun belgelenmesi şartına bağlı (Md. 24/2). Yolcu beraberinde getirilen araçlarda da uyum modülü aranıyor (Md. 24/4).

Basit İHA muafiyeti

Tasarımı gereği yatayda 10 m yarıçap ve dikeyde 20 m’lik silindirik uçuş zarfını aşamayan ve M0 sınıfı özelliklerini aşmayan “Basit İHA (oyuncak)” pilot lisansı, kayıt, tescil ve ithal uygunluk yükümlülüklerinden muaf (Md. 4/b, Md. 8/2). Kırmızı bölgelere giremiyor (Md. 12/7-a).

Geçiş: 31 Temmuz 2027

Mevcut belge ve lisansların kazanılmış hakları korunuyor. İHA0 sertifikası sahipleri KDM-ORG üzerinden P0 intibak eğitimiyle, İHA1 sertifikaları P1’e, İHA2 ve İHA3 lisansları P2’ye dönüştürülüyor (Md. 29/2). Kayıt yükümlülüğü, mevcut araçlar için 31/07/2027 tarihine kadar yerine getirilmeli (Md. 25/7); mevcut araçların geofence, uzaktan tanımlama, uyum yazılım modülü ve İHATTYS entegrasyonuna uyarlanması da aynı tarihe bağlı (Md. 27).

İHATTYS devreye alınıp duyurulana kadar, kayıt/bildirim/izin/yetkilendirme işlemlerinde yürürlükten kaldırılan mevzuatın ilgili hükümleri de uygulanabiliyor (Geçici Md. 1/3).

Aykırılık hâlinde

Talimattaki usul ve esaslara aykırı hareket edenler hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun ceza hükümleri ve SHY-İPC uygulanıyor. Lisanslar kusur derecesine göre bir aydan iki yıla kadar askıya alınabiliyor; üç yıl içinde tekrarda iptal ve beş yıl yeniden düzenleme yasağı söz konusu (Md. 25).